Home

Oktober 2014

1

De toekomst wordt bepaald door het herinnerende verleden. Louis Ferron, nederlands dichter en prozaschrijver.

2

In de Britse televisieserie Time Team gaat een team van archeologen, meestal onder leiding van Mick Aston of Francis Pryor en veldarcheoloog Phil Harding, op pad ergens in Groot-Brittannië. Op een plaats waar veel archeologische vondsten kunnen worden gedaan, wordt er onderzoek verricht, vaak in samenwerking met een lokale archeologische vereniging. In drie dagen wordt zo veel mogelijk informatie verzameld over de plaats, en vaak wordt er gegraven. Aan het begin van het programma legt Tony Robinson uit waarom ze nu juist die plaats onderzoeken en welke dingen ze hopen te weten te komen. Aan het einde van elke aflevering wordt helder antwoord gegeven op de vragen waar men een antwoord op heeft gevonden.

3

Een veenweg (ook: veenbrug) is een veelal uit de prehistorie stammende weg door het veen, die bestaat uit dwars op de wegrichting liggende houten boomstammetjes (een knuppelpad), planken, vlechtwerk of combinaties van deze drie. Er zijn ook enkele stenen veenwegen bekend, maar deze stammen uit latere perioden. De functie van de wegen was waarschijnlijk om droge, hoger gelegen gebieden in het moeras met elkaar te verbinden. Van enkele veenwegen wordt ook vermoed dat deze een rituele functie hadden.

4

Onder één van de stenen van Stonehenge is koperoxide gevonden, wat kan betekenen dat daar een koperen voorwerp als een soort van 'bouwoffer' is begraven. In september 2008 maakten Britse archeologen nieuwe bevindingen openbaar, zij waren de eersten die sinds 1946 onderzoek mochten doen bij het complex. Ze dateren de bouw van Stonehenge op 2300 voor Christus, driehonderd jaar jonger dan eerder werd aangenomen. De functie van het complex was volgens hen een gezondheidscentrum. Er zijn veel skeletten gevonden, waarvan niet alle uit de nabije omgeving afkomstig, met lichamelijke aandoeningen. De archeologen zien Stonehenge als een Lourdes van de oudheid. Volgens de onderzoekers hadden vooral de blauwe stenen (uit Wales) een belangrijke functie.

5

Thomas Jefferson werd geboren in de Verenigde Staten van Amerika in Shadwell (Virginia) op 13 april 1743. Hij stierf in Monticello nabij Charlottesville (Virginia in de VSA) op 4 juli 1826. Hij was een Amerikaans staatsman, filosoof en kunstenaar en de derde president van de Verenigde Staten. Het ontwerp van de Onafhankelijk-heidsverklaring van 1776 (aangenomen op de 4e juli van dat jaar) was grotendeels zijn verdienste. In de wereld van de archeologie is hij bekend geworden omdat hij als één van de eersten een gedetailleerd archeologisch archief aanlegde. Voor die tijd werd er niet altijd bijgehouden waar een voorwerp was gevonden en hoe het werd gevonden. Bovendien ontdekte Thomas Jefferson in 1784 bij het opgraven van een grafheuvel in Virginia dat deze was opgebouwd uit verschillende lagen en niet alleen dat viel hem op maar hij merkte ook op dat de botten in de onderste laag meer waren vergaan dan de botten uit de lagen erboven. Hij concludeerde terecht dat de onderste lagen ouder moesten zijn dan de lagen daarboven.

6

Witbakkend aardewerk. Deze aardewerksoort is vervaardigd uit een ijzerarme klei, waardoor de scherf bij het bakken wit kleurt. Door de voorwerpen geheel of gedeeltelijk te bedekken met een laag transparante loodglazuur krijgen ze een geel uiterlijk. Soms wordt er aan het glazuur koperoxide toegevoegd, waardoor een groene kleur wordt verkregen. Tot circa 1400 wordt witbakkend aardewerk geproduceerd in de steengoedcentra in het Rijnland en het Maasland (Andenne). In de vijftiende en zestiende eeuw wordt witbakkend aardewerk ingevoerd in de Lage Landen.

7

Het mausoleum van Maussollos, was de laatste rustplaats van de gouverneur van Karië. Zijn naam was Maussollos.  Het wordt algemeen gerekend tot de zeven klassieke wereldwonderen. Het woord "mausoleum" voor praalgraf is afgeleid van de naam Maussollos. Deze Maussollos resideerde in  de stad Halicarnassus, het tegenwoordige Bodrum in Turkije. Daar werd het mausoleum na zijn dood in 353 VJ gebouwd door de architect Pytheos en Satyros in opdracht van Maussollos' zuster en tevens weduwe, satraap Artemisia. Het mausoleum bevatte de urn met de as van Mausollos en de graftombe met het lijk van zijn echtgenote en zuster Artemisia. Het gebouw had een rechthoekige vorm. Bovenop het bouwsel stond een strijdwagen getrokken door paarden die leken op te stijgen. In de wagen waren de satraap Maussollos en zijn echtgenote afgebeeld. Voor het beeldhouwwerk werden vier van de grootste beeldhouwers van deze periode ingeschakeld: Skopas, Bryaxis, Leochares en Timotheos. De toeschrijving van de overgebleven sculptuur, die zich in het British Museum in Londen bevindt, is onzeker en controversieel. Kort na de 15e eeuw werd het bouwwerk door een aardbeving en overstroming verwoest. In 1522 gebruikten de kruisvaarders (Johannieter ridders) materiaal ervan om de Petrusburcht te versterken. De fundamenten zijn nog te zien in Bodrum in Turkije.

8

De Limes is ontstaan toen de Romeinen in 47 NJ. definitief van de verovering van Germania afzagen. Belangrijk daarbij was de Varusslag in 9 NJ. in het Teutoburgerwoud waarbij drie Romeinse legioenen in een hinderlaag werden afgeslacht. Op bevel van keizer Claudius I trokken de Romeinen zich terug op de Rijn, die de grens werd. In Nederland werden langs de Rijn circa twintig forten gebouwd. Aan de weg lagen wachttorens waarvan de onderlinge afstand zodanig was dat men van de ene naar de andere wachttoren lichtsignalen kon afgeven.

9

Er wordt gezegd dat alle terracotta krijgers van het leger van Qin Shi Huangdu gebaseerd zijn op echte mensen, ieder gezicht heeft verschillende eigenschappen en expressies. Tegenwoordig is de vindplaats een museum geworden dat jaarlijks bezocht wordt door zeer veel mensen. Er zijn vier hallen, waarvan in hal 1 de meest gerestaureerde beelden overeind staan. Van de vier hallen zijn er op dit moment nog maar drie open voor bezoekers, de vierde hal wordt op dit moment gebouwd en opgezet. Tot op de dag van vandaag zijn er meer dan 8000 figuren opgegraven in de 4 ondergrondse hallen.

10

Een kleitablet is een tablet gemaakt uit klei dat als een veelvoorkomend informatiemedium gebruikt werd bij de Sumeriërs, Akkadiërs, Assyriërs, Babyloniërs, Eblaïeten, Elamieten, Hettieten en onder andere de Minoïsche- en Myceense beschaving eind 4e millennium VJ. De Sumerische wigvormige karakters werden gegraveerd op de tabletten met het gebruik van een naald. Daarna liet men ze drogen in de zon.

11

Een canope of canopische vaas is in de archeologie een Egyptische grafvaas. Hierin werden de verwijderde organen van een mummie bewaard. De canopen hadden een dierenkop of mensenhoofd als deksel. Die gebeeldhouwde dekseltjes stelden de vier zonen van Horus voor. Amset werd voorgesteld als een man en bewaakte de lever. Doeamoetef was een jakhals en bewaakte de maag. Hapi was een baviaan en bewaarder van de longen. Kebehsenoef was een havik en waakte over de darmen. In een later stadium van de Egyptische kunst maken de canopedeksels met koppen van de zonen van Horus plaats voor deksels met het portret van de overledene. Omdat de Egyptenaren het hart beschouwden als de zetel van de ziel werd dit orgaan als enige niet uit het lichaam gehaald.

12

De Lantianmens (Homo erectus lantianensis), ook bekend als "rechtopstaande Lantianmens" is een uitgestorven mensensoort, die als ondersoort gerekend wordt tot de Homo erectus groep. De Lantianmens werd aanvankelijk Sinanthropus lantianensis genoemd. In de jaren 1963 en 1964 werden in de dorpen Chenjiawo en Gongwangling in het district Lantian van de provincie Shaanxi in China, een fossiele schedel, boven-en onderkaak en drie tanden van een prehistorische mens ontdekt. De menselijke fossielen zijn vermoedelijk van twee vrouwen. De leeftijd van een van de vrouwen wordt geschat op ca. 30-40 jaar. Volgens de archaeomagnetiche dateringsmethode leefden de Lantian-mensen in de periode van ca. 1.150.000 tot 650 duizend jaar. De schedelinhoud wordt geschat 780 c.c. dat enigszins vergelijkbaar is met die van de Javamens. Opvallend is dat het schedelfragment gevonden in Gongwangling schuin geplaatste jukbeenderen heeft vergelijkbaar met die van de Aziatische moderne mens. In de nabijheid van de fossiele menselijke resten zijn dierlijke fossielen, stenen werktuigen en scherven gevonden. Daarnaast zijn er asresten aangetroffen. Op grond hiervan vermoedt de wetenschap dat de Lantianmens het vuur kende en werktuigen gebruikte.

13

Cadiz in Spanje heeft als vroegste bewoning 1.100 VJ en werd gesticht door kolonisten uit het Fenicische Tyrus, onder de naam Gadir, wat ommuurde stad betekent. Volgens een andere bron ontstond de stad pas in de 9e eeuw VJ. De huidige landtong was destijds nog een eiland, waardoor de stad, die op de noordwestelijke punt ervan lag, relatief eenvoudig te verdedigen was. Het hoofddoel van de stichters was door middel van handel het zilver te verkrijgen dat in de streek rond het huidige Huelva gewonnen werd. Omstreeks 500 VJ nam Carthago, oorspronkelijk eveneens een kolonie van Tyrus, de stad over. Later werd het deel van het Romeinse Rijk en kreeg het de naam Gades (209 VJ). Door de Visigoten verwoest, werd Cádiz vanaf 711 opnieuw een grote uitvoerhaven onder de Moren. Na 1492 had Cádiz lange tijd het monopolie van de vaart op Midden-Amerika. In september 1493 vertrok Christoffel Columbus vanuit Cádiz voor de tweede keer naar Amerika. Als thuisbasis van de Zilvervloot werd het vele malen door de Engelsen en Nederlanders aangevallen (o.a. ingenomen en geplunderd in 1596).

14

Het Hunebedcentrum in Borger op de Drentse Hondsrug zet u op het spoor naar de prehistorie. Naar de tijd dat de eerste boeren zich in Drenthe vestigden. Deze boeren bouwden de indrukwekkende stenen grafmonumenten waarvan de restanten nu nog steeds in het Drentse landschap zijn te bewonderen. Er staan er nog 54 en het grootste staat pal naast het centrum. Hunebedcentrum, Bronnegerstraat 12, 9531 TG Borger. http://www.hunebedcentrum.eu

15

Op 30 november 1974 deden Donald Johanson en Tom Gray een spectaculaire vondst. Zij vonden in Ethiopië, ongeveer 150 km ten noorden van Addis Abeba, grote delen van een skelet. Zij vonden een gedeelte van een skelet (fossiel) dat bij benadering 3.5 miljoen oud was. Zij wisten dat zij op iets volstrekt uniek waren gestuit. Aan hun voeten lag het oudste, meest complete en best bewaarde fossiel van een rechtoplopende voorouder van de mens. Omdat op de avond na de vondst het liedje 'Lucy in the sky with diamonds' van de Beatles draaide, werd het fossiel Lucy genoemd. Lucy was een klein dametje van ongeveer 1.15 meter en een gewicht van 28 kilo. Lucy werd gezien de ouderdom van de fossiele resten ingedeeld bij de australopithecines, ofwel de 'zuidelijke mensapen'. Haar volledige type-aanduiding is Australopithecus Afarensis. De toevoeging Afarensis is afgeleid van het gebied waar Lucy gevonden werd, de Afar woestijn in Ethiopië. Lucy zorgde voor een doorbraak in de evolutietheorie en veroorzaakte nogal wat opschudding in de wetenschappelijke wereld.

16

Steengoed werd van grijs- of bruinbakkende rivierklei gemaakt en heeft een fijne structuur. Het is waterdicht en daardoor bijzonder geschikt om vloeistoffen in te bewaren en om uit te drinken, zoals kannen en bekers vanaf de 12e en 13e eeuw en bronwaterflessen vanaf de 17e en 18e eeuw. Het is afkomstig uit het Rijn/Moezel gebied rondom Keulen en heel herkenbaar aan de heldere klank als je twee scherven tegen elkaar tikt. Het maken van steengoed in Duitsland begon al in de 10e en 11e eeuw en is vanaf de 13e eeuw hier ingevoerd. Op het latere steengoed zat altijd zoutglazuur. Dit glazuur werd gemaakt op basis van zout, waardoor het aardewerk een bruine, soms grijze, maar vooral glanzende tint kreeg.

17

De Romeinse of de Romeins-Inheemse tijd is de periode waarop de Romeinen in ons land waren rond het jaar 0 tot aan ongeveer 300 NJ. We gebruiken zowel de term  Romeins als Romeins-Inheems. De eerste om aan te geven dat de vondsten door de Romeinen zijn gemaakt. De laatste om aan te geven dat de vondsten wel uit de Romeinse periode stammen maar gemaakt en gebruikt zijn door de inheemse bevolking.

18

Een groot probleem met de Cloviscultuur van de Amerikaanse indianen is dat er verschillende archeologische locaties zijn gevonden van oudere datum dan Clovis. Onder andere in Topper in de Verenigde Staten, Pedra Furada in Brazilië en Tlacapoya in Mexico zijn opgravingen gedaan waarvan vermoed wordt dat ze veel ouder zijn dan Clovis. Deze drie voorbeelden zijn omstreden, maar in 1997 werd duidelijk dat in Monte Verde in Chili een opgraving is gedaan die ontegenzeggelijk ouder was dan Clovis, en wel zo'n 1000 jaar.

19

Onze kennis van de Germaanse volkeren en stammen voor de Grote Volksverhuizing is grotendeels gebaseerd op hetgeen door Romeinse schrijvers over hen is opgetekend. Helaas maken deze geen systematisch onderscheid tussen Germaanse en Keltische stammen. Onze belangrijkste bron uit de tijd voor de 4e eeuw is "De Germania" van de geschiedschrijver P. Cornelius Tacitus. De vraag is of er wel zoiets was als dé Germanen of dé Kelten; dat zijn slechts verzamelnamen die de Romeinen gaven aan de min of meer los van elkaar levende groepen die toen het midden en het noorden van Europa bevolkten. Welke taal of dialect iedere groep precies sprak is niet vastgelegd en het is heel goed mogelijk dat dit in de loop der tijd veranderde. De Nederlanden waren lange tijd overgangsgebied tussen Kelten en Germanen en in hoeverre er onder de Bataven nog Keltisch gesproken werd is bijvoorbeeld niet echt duidelijk.

20

Verzamelwerken van kleidocumenten worden gezien als de allereerste archieven. Ze vormden ook het begin van de allereerste bibliotheken. In de Minoïsche- en Myceense beschavingen werd het schrift in hoofdzaak voor boekhouding gebruikt. Tabletten die als etiketten dienden, met een indruk van een rieten mand aan de achterkant en tabletten die jaarlijkse samenvattingen tonen, kunnen wijzen op een verfijnd boekhoudingsysteem.

21

Arin en het volk van de hunebedbouwers is een serie spannende stripverhalen, bestaande uit 5 delen voor jong en oud (vanaf 9 jaar). De lezer wordt mee teruggenomen naar de steentijd, 5000 jaar geleden, waar dingen gebeuren die Arin en zijn vrienden in ernstige moeilijkheden brengen. Het kost hun heel wat inventiviteit en daadkracht om de gevaren uit het Neolithicum het hoofd te bieden. De auteurs van de stripserie, Frans Le Roux en Roelof Wijtsma, worden in hun werk wetenschappelijk begeleid vanuit het Hunebedcentrum in Borger. Uitgangspunt voor de spannende verhalen is steeds een historisch feit. De kwaliteit van de serie blijkt uit de vermelding van de stripboeken op de literatuurlijst van de officiële historische canon van Nederland.

22

Homo erectus meganthropus is een uitgestorven ondersoort van de Homo erectus, waarvan skeletdelen (fragmenten van een grote kaak en schedel) in Sangiran, Midden-Java, gevonden zijn. Ondanks dat de oorspronkelijke wetenschappelijke naam Meganthropus palaeojavanicus onjuist is, wordt deze soms als informele bijnaam voor de fossielen gebruikt. De meeste paleontologen zijn van mening dat de Meganthropus gerelateerd is aan de Homo erectus. Sommige van de vondsten waren vergezeld van bewijs van het gebruik van gereedschap vergelijkbaar met dat van Homo erectus. Mede daarom wordt deze mensachtige gerekend tot de Homo erectus. Hij kan als een chronosoort naast de Javamens hebben geleefd.

23

Varanasi of Benares in India heeft als vroegste bewoning 1.000 VJ en is een stad in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh. Ze bestaat al langer dan 2700 jaar en is een van de oudste steden ter wereld. De stad ligt aan de heilige rivier de Ganges, in het (gelijknamige) district Benares (Varanasi). De stad is één van de vier belangrijkste pelgrimsplaatsen voor het Hindoeïsme in India (de drie andere zijn Bodhgaya, Puri en Ujjain). Boottochten kunnen een goed beeld geven van de rituele plaatsen aan de oever van de rivier (de zogenaamde ghats). De boeddhistische pelgrimsplaats Sarnath ligt 13 km ten noord-oosten van Benares.

24

Het Veluws Museum Nairac is een gemeentemuseum in Barneveld en opgericht in 1875 door de toenmalige burgemeester, mr. C.A. Nairac. Er zijn archeologische en andere historische voorwerpen te bekijken, verzameld door Nairac en zijn bode Bouwheer uit hun streek De Veluwe. Zo ontstond een grote verzameling archeologische voorwerpen uit de vroege middeleeuwen. Sinds 1975 is het museum gevestigd in het centrum van het dorp tegenover de kerk in een 17e eeuws pand genaamd De Brouwerij. Museum Nairac, Brouwerstraat 1, 3771 HA Barneveld. http://nairac.nl

25

De stripserie Arin en het volk van de hunebedbouwers verhaalt over een groep archeologen onder leiding van prof. dr. Van Gniffelen welke in het Drentse dorp Borger een pot uit het Neolithicum vindt. Een scherf ontbreekt, deze wordt later gevonden in Denemarken. Het verhaal van hoe die scherf in Denemarken kwam, maakt het grootste deel uit van dit stripverhaal met een educatief tintje. De hoofdpersoon Arin is een opgejaagde ter dood veroordeelde die zichzelf met behulp van die scherf bevrijdt; hij heeft deze gekregen van Ann, de dochter van het opperhoofd. De stam wordt aangevallen door een stel brute wilden, die Ann ontvoeren. Arin merkt ze op, keert terug, sluit zich aan bij de stam van Ann en weet haar op te sporen in Denemarken met hulp van de zwakbegaafde Bruh.

26

In de vijftiende en zestiende eeuw komt er veel steengoed uit Frechen, Raeren, Aken, Keulen en in de zeventiende eeuw uit het Westerwald. De producten van deze centra zijn vaak moeilijk van elkaar te onderscheiden omdat de pottenbakkers nogal eens van het ene naar het andere centrum verhuizen, met medeneming van hun technieken en stijlen. Steengoed uit de eerste vier centra heeft een donkergrijze scherf en een bruin of grijs kleurende laag zoutglazuur. Het steengoed uit het Westerwald is lichtgrijs en heeft vaak reliëfversieringen (stempels, radstempels en appliques) en accenten in blauw (kobalt) of paars (mangaan). Het wordt tot ver in de negentiende eeuw in grote getale geproduceerd. De producten worden verhandeld via Keulen, waardoor ze ook wel "Keulse potten" worden genoemd. In de loop van de zeventiende eeuw komt er een einde aan de positie van het steengoed als meest luxueuze gebruiksaardewerk. In de achttiende eeuw is steengoed gedegradeerd tot een zeer eenvoudig gebruiksgoed, dat in de beste gevallen gedecoreerd is met decoraties ontleend aan de volkskunst. Desalniettemin wordt het tot op de dag van vandaag gemaakt.

27

In het oude Egypte werd de dood beschouwd als het begin van nieuw leven. Zo zag men in de duisternis de voedingsbodem voor het dagelijks opkomen van de zon. Ook de mens zou na de dood voortleven in het Dodenrijk. Daarom stelden de Egyptenaren alles in het werk om het lichaam van de dode te bewaren. Met een haak werden de hersenen door de neus verwijderd; de ingewanden haalde men uit het lijk door een snede in de linkerzij. Het lichaam werd vervolgens in natron gelegd om te drogen, gereinigd met palmwijn, gebalsemd met oliën en tot slot omzwachteld met linnen. De verwijderde maag, darmen, longen en lever vergezelden de mummie in het graf in canopes. De vier canopen, die van terracotta, keramiek of albast waren gemaakt werden in de nabijheid van de sarcofaag begraven om de eenheid van het lichaam te bewaren.

28

De Codex Ur-Nammu of code van Ur-Nammu is voor zover bekend de oudste overgebleven kleitablet met wetteksten. Het is geschreven in de Sumerische taal van de 21e eeuw VJ. In het voorwoord wordt de tekst toegeschreven aan koning Ur-Nammu van Ur, maar de werkelijke oorsprong ligt bij zijn zoon Shulgi. Het eerste exemplaar van de code, gevonden in twee fragmenten bij Nippur, is vertaald door Samuel Kramer in 1952. Omdat de kleitabletten slechts gedeeltelijk bewaard zijn gebleven, beschikte men alleen over het voorwoord en vijf van de wetten. Later zijn andere tabletten gevonden in Ur en vertaald in 1965, waardoor zo'n 40 van de in totaal 57 wetten gereconstrueerd kunnen worden.

29

Het schrijfplankje van Tolsum betreft de vondst bij afgravingen in 1914 van een Romeins wastafeltje in een terp in het Nederlandse gehucht Tolsum. Destijds was op het plankje met een metalen stylus in de laag schrijfwas een tekst geschreven, waardoor de Latijnse tekst ook op het grenenhout van het wastafeltje ingekerfd werd.In 2009 kwam een Nederlands-Engels onderzoeksteam in de Universiteit van Oxford via onder meer geavanceerde digitale fotografie tot de bevinding dat het schrijfplankje een andere tekst bevatte dan tot dan toe bekend was. De voorlopige lezing is dat het gaat over een tijdens het consulaat van C. Fufius Geminus vermoedelijk op 23 februari 29 NJ. opgestelde overeenkomst over de terugbetaling van een geldlening van een onbekende aan een slaaf genaamd Carus. De onbekende zegt toe het geld terug te betalen op een bepaalde tijd en dat eventueel te doen aan een plaatsvervanger van Carus. Gezien de datering bleek het schrijfplankje van Tolsum de oudst geschreven tekst van Nederland te zijn. Daarbij bevat de tekst de eerste vermelding van een Bataaf, een soldaat in de rol van een van de getuigen bij de overeenkomst.

30

In 1996 is op  Wieringen een Vikingschat gevonden, de eerste in Nederland. De schat bestaat uit zilveren munten, sieraden en zilverbaren. Door deze vondst is voor het eerst aangetoond dat de Vikingen niet alleen naar Nederland kwamen om te plunderen of te handelen, maar dat sommigen van hen zich hier ook voor langere tijd gevestigd hebben. De schat bestaat uit zes zilveren armbanden, een halsketting van zes gevlochten zilverdraden, een armband van gevlochten zilverdraden, drie muntsieraden, 16 zilverbaren, een deel van een zilveren riembeslag, 78 zilveren munten en fragmenten van een fibulasluiting. De ruim 1600 gram zilver was met wat gras begraven in een potje van Badorf-aardewerk.

31

De code van Ur-Nammu is de vroegste nog overgebleven wettekst. Het is bekend dat er eerdere wetteksten bestonden, zoals de code van Uruinimgina van Lagash, maar deze zijn verloren gegaan. De wetten van de code zijn beschreven in een causale vorm van "als - (vergrijp), dan - (straf). Voor de oudste nog overgebleven wettekst wordt het toch gezien als een opmerkelijk geavanceerd, aangezien het een boetesysteem van monetaire compensatie instelt voor lichamelijke schade, waar latere codes het ius talionis ("oog-om-oog") principe van het Babylonisch recht hanteren. Echter, wie moord, roof, overspel of verkrachting pleegde, riskeerde de doodstraf.

Website statistieken gratis, LetsStat X1